Cây thiên niên kiện: Vị thuốc quý chữa bệnh xương khớp cực nhạy

Cây thiên niên kiện là một trong những cây thuốc nam quý bởi hàng loạt công dụng tuyệt vời đối với sức khỏe. Vậy loại thảo dược này là gì, được sử dụng ra sao, cùng CCV PHARMA tìm hiểu nhé!

Giới thiệu

Trước khi tìm hiểu về công dụng của cây thiên nhiên kiện. Chúng ta cùng tìm hiểu những đặc điểm chung của loại thảo dược này nhé!

  • Tên gọi khác: ráy hương, sơn thục hay cây bao kim. 
  • Tên khoa học: Homalomenaocculta. Thuộc họ Ráy. Đây là loại dược liệu có vị cay, đắng, mùi thơm, tính ấm.
  • Là cây thân cỏ, sống lâu năm, thân rễ mập, bò dài và có mùi thơm rất đặc trưng.
  • Lá cây hình tim, mặt lá sáng bóng, độ dài lá lớn, khoảng chừng 20-30cm. 
  • Hoa cây thiên niên kiện mọc thành từng cụm, có màu xanh, dài khoảng chừng 5cm.
  • Quả của cây dạng thuôn dài, nhiều hạt. Cây thiên niên kiện ra hoa vào khoảng tháng 4 đến tháng 6 hàng năm, quả chín sau 4-5 tháng.
  • Đây là cây ưa nóng ẩm, mưa nhiều, mọc hoang ở khắp mọi nơi, đặc biệt là vùng trũng ướt, men khe suối, men các kênh, rạch và ở sườn đồi thấp.

Thành phần hóa học

Cây thiên niên kiện có những thành phần hóa học sau: 40% l-linalol, một ít terpineol, 2% este tính theo linalyl acetat. Ngoài ra còn có sabinen, acetaldehyt, aldehyd propionic, limonen, a-terpinen.

Thân rễ của cây thiên niên kiện chứa 1% thành phần là tinh dầu. Tinh dầu của cây được dùng nhiều trong Đông y, màu vàng nhạt và thơm nhẹ, mùi rất dễ chịu.

Cây thiên niên kiện có mặt trong nhiều bài thuốc quý
Cây thiên niên kiện có mặt trong nhiều bài thuốc quý

Công dụng

Trong Y học cổ truyền, cây thiên niên kiện có một số tác dụng sau:

  • Hỗ trợ điều trị đau mỏi vai gáy, cổ, phong tê thấp, nhức mỏi xương khớp, tê bì hoặc co quắp chân tay, tê bại đặc biệt ở người cao tuổi.
  • Hỗ trợ điều trị gai cột sống, thoái hóa xương khớp và vôi hóa đốt sống.
  • Trị đau dạ dày, chứng kích thích tiêu hóa, giảm tình trạng đau bụng kinh.
  • Ngoài ra, tinh dầu chiết xuất từ thiên niên kiện có mùi thơm dịu nhẹ. Thường được dùng làm hương liệu trong kỹ nghệ nước hoa.

Theo Y học hiện đại, cây có công dụng sau: 

  • Tinh dầu trong cây này có tác dụng tiêu diệt nhiều loại trực khuẩn, có công dụng ức chế virus gây mụn rộp loại I.
  • Nước sắc từ cây này có tác dụng thúc đẩy lưu thông huyết dịch, giúp làm giảm đau và chống đông máu.
  • Thiên niên kiện đem ngâm rượu có tác dụng chống viêm, giảm đau và chống dị ứng, kháng Histamine hiệu quả.
  • Theo nghiên cứu trên chuột cống trắng, cây thiên niên kiện còn có khả năng ức chế yếu phù bàn chân trên chuột.

Bài thuốc

Cách sử dụng

Bộ phận được dùng của cây là thân rễ, được cắt thành từng đoạn dài khoảng chừng 10-27cm, đem sấy nhanh cho khô đều mặt ngoài, nhiệt độ không được quá 50 độ C. Sau đó mới đem làm sạch, loại bỏ hết các rễ con rồi phơi hoặc sấy đến khi khô hoàn toàn, nhiệt độ sấy trong khoảng 50-60 độ C.

Có thể dùng ở dạng thuốc sắc, ngâm làm rượu thuốc hoặc nghiền dạng bột phối hợp cùng nhiều vị thuốc khác, thường dùng khoảng 6-12g/ngày.

Ngoài ra, bạn có thể dùng thân rễ tươi, đem rửa sạch giã nát rồi ngâm rượu, xoa bóp những chỗ đau, tê bại. Hoặc đem rễ cây giã nát với muối, đắp bên ngoài sẽ làm tan nhọt độc. Tinh dầu được chiết xuất từ loại dược liệu này có thể đem chế thành dầu xoa bóp cũng có công dụng rất tốt.

Bảo quản

Vì trong cây thiên niên kiện có chứa nhiều tinh dầu, kể cả khi đã phơi khô nên rất dễ bị ẩm mốc. Bởi vậy, khi đã sấy hoặc phơi khô, vẫn cần bảo quản cây ở những nơi khô ráo và thoáng mát. Tuyệt đối tránh cất ở những nơi độ ẩm cao hoặc quá nóng, sẽ khiến mất đi tinh dầu tốt trong dược liệu. Sau khi lấy ra sử dụng xong cần gói lại thật kỹ càng.

Bài thuốc

 

– Chữa đau nhức xương khớp:

  • Bài thuốc 1: thiên niên kiện, ngưu tất mỗi loại 10g; hy thiêm thảo, mộc qua mỗi vị 20g. Đem tất sắc với 1 lít nước, đun cạn còn 400 ml thì dừng, chia làm 2 lần uống trong ngày.
  • Bài thuốc 2: 10g mỗi loại gồm thiên niên kiện, thương nhĩ tử, ngải cứu; 40g rễ cây cỏ xước; thổ phục linh, hy thiêm mỗi loại 20g. Đem sắc với 4 bát nước đầy, đun sôi tới khi còn 2 bát nước thì dừng, chia làm 2 lần uống trước ăn.
  • Bài thuốc 3: 10g thiên niên kiện, 8g bạch chỉ, 10g cốt toái bổ sắc lên uống, mỗi ngày 1 thang.
Thiên niện kiện sấy khô vẫn chứa nhiều tinh dầu nên cần được bảo quản kỹ
Thiên niện kiện sấy khô vẫn chứa nhiều tinh dầu nên cần được bảo quản kỹ

Chữa đau bụng kinh

Chuẩn bị: 10g thiên niên kiện, 10g rễ cây bướm bạc, 10g rễ bưởi, 10g rễ cây sim rừng. Đem sắc lên, uống thay nước lọc sẽ giúp hạn chế tình trạng đau bụng kinh.

Trị rôm sảy, mẩn ngứa

Chuẩn bị: Thiên niên kiện và sảm gừng tươi. Đem rửa sạch rồi giã nát rồi đắp lên vùng da bị bệnh. Làm đều đặn khoảng 2-3 ngày, tình trạng dị ứng, mẩn ngứa sẽ giảm rõ rệt

Chữa mụn nhọt, mụn độc

Lá cây thiên niên kiện tươi đem rửa sạch, giã nát, trộn với muối hạt rồi đắp lên chỗ đầu mụn. Mỗi ngày đắp đều đặn cho đến khi mụn lặn hẳn.

Thiên niên kiện ngâm rượu cũng được ứng dụng rộng rãi
Thiên niên kiện ngâm rượu cũng được ứng dụng rộng rãi

Lưu ý

  • Người âm hư nội nhiệt, nhức đầu, táo bón không nên sử dụng dược liệu này.
  • Khi ngâm thiên niên kiện khô với rượu, không nên cho quá nhiều, cũng không nên uống quá 2 chén/ ngày. Bởi nếu sử dụng quá liều có thể gây ra ngộ độc, chóng mặt, nôn ói và đau đầu….
  • Phụ nữ đang mang thai, đang cho con bú cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
  • Tốt nhất nên tham vấn ý kiến bác sĩ, dược sĩ có kinh nghiệm trước khi sử dụng thảo dược. Bởi có thể những thực phẩm chức năng, thuốc hoặc thảo dược mà người bệnh đang sử dụng có thể gây ra tương tác không mong muốn với dược liệu này.
  • Quá trình sử dụng, nếu thấy xuất hiện bất kỳ triệu chứng. Biểu hiện nào bất thường thì cần lập tức ngưng sử dụng. Và thông báo cho bác sĩ hoặc đến viện sớm nhất.

Kết luận

Qua bài viết trên, chúng ta đã biết cây thiên niên kiện là gì, có công dụng gì đối với sức khỏe và cách sử dụng ra sao. Tuy nhiên, trước khi dùng, tốt nhất bạn hãy tham vấn kỹ càng ý kiến của bác sĩ nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.