Cây trắc bách diệp: Vừa là cây cảnh, vừa là cây thuốc quý

Cây trắc bách diệp là một loại cây cảnh được ưa chuộng không chỉ vì xinh xắn mà còn vì đây là một vị thuốc quý, được ứng dụng trong điều trị nhiều bệnh thường gặp trong cuộc sống.

Giới thiệu.

Trước khi tìm hiểu về những công dụng tuyệt vời của cây trắc bách diệp với sức khỏe, chúng ta cùng tìm hiểu một số đặc điểm của loại thảo dược này nhé!

  • Tên gọi khác: trắc bá diệp, bá tử nhân (nhân phơi hoặc sấy khô của trắc bá diệp). Ngoài ra, lá và hạt của cây này khi dùng trong thuốc Đông y có tên gọi là trắc bá diệp và bá tử nhân.
  • Tên Khoa học: ThujaOrientalis L, thuộc họ trắc bách (Cupressaceae).

Phân bổ và hình thái.

  • Cây này được mô tả khoa học học lần đầu vào năm 1949 bởi L. Franco
  • Là loại cây đẹp, xanh tốt quanh năm, chiều cao có thể lên tới 6-8m, thân cây phân làm nhiều nhánh, lá cây mọc đối, có hình vảy. Hạt trắc bách diệp có hình trứng, màu nâu sẫm và không có cạnh.
  • Trắc bách diệp có nguồn gốc từ Ấn Độ, được du nhập sang các quốc gia Đông Nam Á và một số nước khác như Trung Quốc, Nga,…
  • Là cây thân gỗ bụi lớn, trắc bách diệp có độ cao trung bình từ 30 – 40 cm đối với cây tiểu cảnh, cao khoảng 2-3m đối với cây cảnh và 6-8m đối với cây trồng ngoài tự nhiên.
  • Thân cây bọc lớp vỏ màu nâu xám, phân thành nhiều cành và nhánh. Lá cây thuộc dạng lá kim, có màu xanh tươi tắn, mọc sum suê xung quanh thân cây trông vô cùng đẹp mắt. Cả lá và gỗ cây này đều chứa tinh dầu, mùi khá thơm.
  • Trắc bách diệp hiếm khi ra hoa khi trồng làm cảnh. Nếu sinh sống trong tự nhiên, cây sẽ ra hoa khi có đủ điều kiện. Hoa trắc bách diệp dạng hình nón, thuôn dài khoảng 2,5 cm, màu xanh ngọc hoặc màu xám.
  • Các nón của cây có khoảng 6-8 vảy bắc, bao phủ xung quanh và những nón này sẽ hoá gỗ khi già. Đi kèm với các vảy bắc là hạt giống hình trứng có màu xám hoặc nâu đen, không có cánh.
Quả trắc bá diệp có hình thù khá lạ mắt, bởi vậy nó là một loại cây cảnh được ưa chuộng
Quả trắc bá diệp có hình thù khá lạ mắt, bởi vậy nó là một loại cây cảnh được ưa chuộng

Phân bổ, sinh thái.

Cây trắc bách diệp được trồng để làm thuốc chữa bệnh. Cây phân bổ nhiều ở Trung Quốc, Liên Xô cũ và rất nhiều tỉnh thành khác của Việt Nam.

Lá cây thu hái được quanh năm, nhưng tốt nhất là vào tầm tháng 9 đến tháng 11. Khi thu hái nên thu cả cành, bỏ những cành to quá rồi đem phơi khô trong điều kiện bóng râm. Phần đã phơi khô đem bảo quản nơi khô ráo dùng dần. 

Hạt cây trắc bách diệp được thu hái vào mùa thu hoặc đông. Hạt đem phơi khô, xát bỏ vảy ngoài lọc lấy hạt rồi phơi khô lần nữa, đem bảo quản dùng dần.

Công dụng.

Theo Đông y, cây trắc bá diệp có vị đắng, chát, tính lạnh. Thảo dược này có tác dụng lương huyết, sát trùng, thanh thấp nhiệt, cầm máu và làm đen râu tóc,…

Theo nghiên cứu, cây trắc bách diệp có những tác dụng sau:

  • Cầm máu tốt, đã được thử nghiệm trên chuột nhắt và thỏ.
  • Làm giảm ho nhanh, giúp long đờm.
  • Làm giãn cơ trơn của khí quản, giảm cơn hen.
  • Giúp tăng cường tác dụng gây mê của PentobarbitalSodium.
  • Ức chế trực khuẩn lỵ, tụ cầu khuẩn vàng, liên cầu khuẩn B, virus ban phỏng, thương hàn, bạch hầu, trực khuẩn lao…
  • Giúp giãn cơ trơn ruột.
Ngoài làm thuốc thì trắc bá diệp cũng nổi tiếng là một loại cây cảnh được trồng nhiều
Ngoài làm thuốc thì trắc bá diệp cũng nổi tiếng là một loại cây cảnh được trồng nhiều

Bài thuốc.

Trị ho ra máu do cảm nhiễm phong tà.

Người bị cảm do trúng gió với các biểu hiện là sốt, ho ra đờm lẫn máu, miệng và mũi khô ráo.

Bài thuốc: 20g trắc bá diệp, 40g lá sen tươi, 20g lá ngải cứu, 40g cỏ nhọ nồi, đem sắc cùng 600ml đến khi còn 300ml. Chia ra uống 2 lần/ngày (với người lớn).

Trị đại tiện ra máu.

Chuẩn bị: 30g lá trắc bá diệp, 30g hoa kinh giới, 30 hoa hòe tất cả đem sao đen, 20g chỉ xác bỏ ruột. Tất cả các vị thuốc mang sấy khô rồi tán nhỏ, rây thật kỹ rồi bỏ vào lọ, đậy kín nắp. Người lớn dùng mỗi lần 8g, uống bằng nước đun sôi để nguội.

Trị bệnh ngoài da.

Bài thuốc: 20g trắc bá diệp, 20g địa long, 25g địa hoàng, 15g hùng hoàng, 25g hoàng liên,10g khinh phấn, 6g tùng hương. Tất cả đem tán thành bột mịn, trộn thật đều với dầu thơm, ngày bôi 1 lần để trị các bệnh zona, lở loét chảy nước vàng. Dùng từ 3 – 7 ngày sẽ khỏi.

Trị ho gà.

Bài thuốc: 30g trắc bá diệp tươi (lấy cả nhánh), đem sắc với nước đến khi còn 100ml thì cho thêm 20ml mật ong. Trẻ dưới 2 tuổi uống mỗi lần 15-20ml, mỗi ngày 3 lần.

Trị trĩ xuất huyết.

Bài thuốc: 30g trắc bá diệp sao đen, 20g than địa hoàng, 15g kinh giới sao đen, đem tán bột. Chế thêm 200ml nước sôi rồi để ấm, mang đi thụt ruột, lưu tới khi không nhịn được nữa, mỗi ngày thực hiện 1 lần.

Trị rụng tóc.

Bài thuốc: Chuẩn bị 25-35g trắc bá diệp tươi (lấy cả quả non), mang xắt nhỏ rồi vào ngâm với 100ml cồn 60 -75%. Ngâm tầm 7 ngày thì mang lọc lấy nước, đem nước này xát vào chỗ tóc rụng, làm 3-4 lần/tuần. Cách này rất hiệu quả, có thể đạt trên 77%.

Trị quai bị.

Bài thuốc: dùng 200-300g trắc bá diệp đem rửa sạch, giã nát rồi thêm lòng trắng trứng gà vào, trộn đều, đắp lên vùng bị đau 7-8 lần/ngày. Cách này chỉ cần  sau 1 ngày đắp là đã thấy vùng sưng xẹp xuống.

Trị xuất huyết.

Bài thuốc: Lá trắc bá diệp tẩm giấm gạo, đem sao đen rồi tán bột mịn. Dùng 3 lần/ngày, mỗi lần dùng khoảng 8-12g bột thuốc, uống cùng với nước đun sôi để nguội. Bài thuốc này dùng trị các chứng xuất huyết như: chảy máu mũi, đại hoặc tiểu tiện ra máu, thổ huyết.

Trị mất ngủ.

Bài thuốc: 15g hạt trắc bá diệp và 1 quả tim lợn. Tim lợn rửa sạch, mổ ra, nhồi trắc bá diệp vào. Cho tim lợn vào 1 chiếc bát, thêm nước rồi hấp cách thủy đến khi tim lợn chín nhừ. Cuối cùng, cho thêm gia vị hợp khẩu vị rồi ăn. Món này giúp bổ huyết, an thần, chữa mất ngủ.

Trị nhiệt chảy máu cam.

Bài thuốc: 12g trắc bá diệp tươi, 12g lá ngải tươi, 20g sinh địa, 12g lá bạc hà tươi. Đem tất cả các vị thuốc giã nát, vo thành viên hoặc sắc nước uống đều được.

Trị nôn ra máu.

Bài thuốc: 12g trắc bá diệp, 6g lá ngải để khô, 6g gừng khô đem sắc uống.

Trắc bá diệp phơi hoặc sao khô, bảo quản dùng dần
Trắc bá diệp phơi hoặc sao khô, bảo quản dùng dần

Trị chảy máu (nguyên nhân do rối loạn thành mạch).

Bài thuốc: 12g trắc bá diệp, 16g hoa hòe, 20g hạn liên thảo, 16g sinh địa,12g địa cốt bì, 12g huyền sâm, đem sắc uống 1 thang/ngày;

Trị viêm thận cấp tính.

Bài thuốc: 63g trắc bá diệp, 4g cam thảo, 63g biển súc, 4 quả đại táo. Tất cả đem sắc với 1.5 lít nước đến khi còn 500ml thì ngừng, chia uống 3 lần/ngày.

Bổ khí huyết.

Bài thuốc: 60g hạt trắc bá diệp, 60g nhục thung dung thái nhỏ, 60g hà thủ ô thái nhỏ, đem ngâm cùng 2 lít rượu trắng. Mùa xuân – hạ thì ngâm 10 ngày, mùa thu – đông thì ngâm 20 ngày. Chia ra uống 2 lần/ngày; 1 chén nhỏ/lần. 

Lưu ý khi sử dụng.

  • Tất cả các bài thuốc trên đây chỉ mang tính tham khảo, trước khi sử dụng nên xác thực lại cẩn thận với bác sĩ, dược sĩ có kinh nghiệm.
  • Mỗi người có một cơ địa và thực trạng bệnh lý khác nhau, bởi vậy, không nên tự ý sử dụng trắc bá diệp chữa bệnh để tránh những tác dụng phụ không mong muốn.

Kết luận.

Như vậy, cây trắc bá diệp ngoài là một loại cây cảnh thì còn là một loại dược liệu quý với nhiều công dụng tuyệt vời cho sức khỏe. Chăm sóc cây thảo dược này vốn không khó, bạn hoàn toàn có thể trồng một cây trong nhà đấy.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.